میگرن
میگرن (به فرانسوی: Migraine)[۱] اختلالی است که ابتدا به صورت سردرد بروز میکند. از ویژگیهای آن سردردهای ملایم یا شدید پیدرپی است و غالباً با علائمی در دستگاه عصبی خودگردان همراه است
معمولاً سردرد بر نیمی از سر تأثیر میگذارد و ماهیتی ضرباندار دارد و از ۲ تا ۷۲ ساعت ادامه دارد. علائم همراه با آن میتواند شامل حالت تهوع، استفراغ، نورهراسی (افزایش حساسیت به نور) و پرشنوایی (افزایش حساسیت به صدا) باشد. درد بهطور کلی با بالا رفتن فعالیت بدنی افزایش مییابد.[۲] بیش از یک سوم افراد مبتلا به سردردهای میگرنی آئورا یا نشانههای پیشدرآمدی را دریافت میکنند: نوعی اختلالات گذرای دیداری، حسی، زبانی یا حرکتی که نشان میدهند سردرد به زودی شروع خواهد شد.
این باور وجود دارد که دلایل بروز میگرن ترکیبی از عوامل محیطی و ژنتیکی است.[۳] حدود دو سوم افراد مبتلا، سردردها را از خانواده به ارث میبرند.[۴] نوسان سطح هورمون میتواند در بروز آن نقش داشته باشد. میگرن در زمان بلوغ، در پسرها کمی بیشتر از دخترها است، اما در حالت کلی، میان زنان حدود دو تا سه برابر بیشتر از مردان است.[۵][۶] سردردهای میگرنی معمولاً در دوره بارداری کاهش مییابند.[۵] سازوکار دقیق میگرن ناشناخته است؛ البته این باور وجود دارد که میگرن به دلیل نوعی اختلال در رگهای خونی و عصبی باشد.[۴] نظریهٔ اولیه مربوط به افزایش قابلیت تحرک قشر مخ و کنترل ناهنجار یاختههای عصبی درد در عصب سه قلوی ساقه مغز میباشد.[۷]
اولین توصیهٔ درمانی برای این نوع از سردردها، استفاده از مسکن هایی مانند ایبوپروفن و استامینوفن است، همچنین برای تهوع و پیشگیری از حمله، استفاده از آنتی امتیک توصیه میشود. داروهای تخصصیتر میگرن شامل تریپتانها یا ارگوتامینها هستند که آنها را میتوان برای کسانی توصیه کرد که مسکّنهای ساده بر آنها تأثیر ندارند. در سراسر جهان بیش از ۱۰٪ از مردم در برخی از برهههای زندگی دچار میگرن شدهاند.
میگرن نوعاً با سردردهای شدید خودمحدود و پیدرپی ظاهر میشود که با علائم دستگاه عصبی خودگردان در ارتباط است.[۴][۸] حدود ۱۵–۳۰٪ افراد مبتلا به میگرن تجربهٔ درک نشانههای پیشدرآمدی (آئورا) را دارند[۹][۱۰] و کسانی که این علائم پیشدرآمدی میگرن را دریافت میکنند نسبت به کسانی که فاقد این علائم هستند بیشتر مبتلا به میگرن میشوند.[۱۱] شدت درد، طول مدت سردرد و تناوب حملهها در افراد مختلف، متفاوت است.[۴] میگرنی که بیش از ۷۲ ساعت طول بکشد را در اصطلاح «وضعیت میگرنی» مینامند.[۱۲] برای میگرن چهار مرحله را میتوان در نظر گرفت، البته افراد مبتلا به میگرن الزاماً همهٔ این مراحل را تجربه نمیکنند:[۲]
- پیشنشانه، که چند روز یا چند ساعت قبل از سردرد بروز پیدا میکند.
- علائم پیشدرآمدی (آئورا)، که بلافاصله قبل از بروز سردرد ظاهر میشوند.
- مرحلهٔ درد، که به آن مرحلهٔ سردرد نیز گفته میشود.
- پساثر، عوارض پس از پایان حملهٔ میگرنی.
مرحلهٔ پیشنشانه
پیشنشانه یا علائم اخطاردهنده در حدود ۶۰٪ از کسانی که مبتلا به میگرن هستند، دیده میشود.[۱۳][۱۴] این علائم دو ساعت تا دو روز قبل از شروع درد یا آئورا در فرد بروز پیدا میکنند.[۱۵] ممکن است این نشانهها شامل طیف گستردهای از پدیدهها باشد[۱۶] از جمله: تغییر خلقوخو، زودرنجی، افسردگی یا سرخوشی، خستگی، ولع مصرف مواد غذایی خاص، سفتی عضلات (بهخصوص عضلات گردن)، یبوست یا اسهال، و حساسیت به بو یا صدا.[۱۳] این مسئله میتواند در افراد مبتلا به میگرن همراه با علائم پیشدرآمدی یا بدون این علائم بروز کند.[۱۷]
مرحلهٔ پیشدرآمدی (آئورا)
.jpg) | _1.jpg) |
_1.jpg) | _1.jpg) |
آئورا پدیدهٔ عصب شناختی کانونی و گذرایی است که قبل یا در طول سردرد اتفاق میافتد.[۱۴] این پدیده به تدریج در طی چند دقیقه ظاهر میشود و بهطور کلی کمتر از ۶۰ دقیقه طول میکشد.[۱۸] این علائم میتوانند ماهیتی دیداری، حسی یا حرکتی داشته باشد و بسیاری از افراد، بیش از یکی از آنها را تجربه میکنند.[۱۹] عوارض آئورای دیداری رایجترین آنهاست و تا ۹۹٪ موارد میتواند اتفاق بیفتد و در بیش از نیمی از موارد، با اثرات حسی یا حرکتی همراه نیست.[۱۹] اختلالات دیداری غالباً شامل اسکاتوم (قسمتی از تغییر موضعی در میدان دید که چشمک میزند) است.[۱۴] این علائم معمولاً در نزدیک کانون بینایی آغاز میشوند و سپس به صورت خطهای کجومعوجی که در شکل دیوار قلعه نشان داده شدهاست، به اطراف گسترش مییابند.[۱۹] معمولاً این خطوط، سیاه و سفید هستند اما برخی از افراد، خطهای رنگی هم مشاهده میکنند.[۱۹] برخی افراد قسمتی از میدان دید خود را از دست میدهند که به نابینایی یک سویه معروف است درحالیکه برخی در این شرایط، تجربهٔ تاری دید دارند.[۱۹]
علائم پیشدرآمدی حسی، دومین نوع متداول این علائم است که حدود ۳۰–۴۰٪ افراد مبتلا به آئورا آن را تجربه میکنند.[۱۹] در این نوع از آئورا غالباً در یک طرف دست یا بازو خوابرفتگی احساس میشود و به بخشهایی از بینی و دهان که در همان سمت قرار دارند، گسترش مییابد.[۱۹] معمولاً بعد از اینکه احساس خارش با از بین رفتن حس عمقی رفع شد، احساس بیحسی بروز میکند.[۱۹] سایر علائم مرحلهٔ پیشدرآمد میتواند شامل اختلالات زبانی یا گفتاری، احساس چرخش دنیا و در موارد نادری مشکلات حرکتی باشد.[۱۹] علائم حرکتی نشان میدهند که میگرن از نوع نیمهفلجکننده است، و این ضعف غالباً برخلاف سایر نشانههای پیشدرآمدی بیش از یک ساعت طول میکشد.[۱۹] بهندرت اتفاق میافتد که نشانهٔ پیشدرآمدی با سردرد همراه نباشد[۱۹] که آن را «میگرن خاموش» گویند.
مرحلهٔ درد
سردرد میگرنی، دردی است که در یک طرف سر و به صورت ضربان دار آغاز شده و از دردی ملایم به دردی شدید تبدیل میشود.[۱۸] این درد به تدریج آغاز میشود[۱۸] و با افزایش فعالیت جسمی شدت میگیرد.[۲] البته در بیش از ۴۰٪ موارد، این درد میتواند در هر دو طرف سر باشد و معمولاً با گردندرد همراه است.[۲۰] دردی که در دو طرف سر وجود دارد بیشتر در افرادی رایج است که میگرن بدون علائم پیشدرآمدی دارند.[۱۴] چندان رایج نیست که در ابتدا درد از پشت یا بالای سر آغاز شود.[۱۴] در بزرگسالان این درد معمولاً ۴ تا ۷۲ ساعت طول میکشد[۱۸] و در جوانان این زمان، معمولاً کمتر از یک ساعت خواهد بود.[۲۱] تناوب حملهها متفاوت است، از چند بار در طول مدت زندگی گرفته تا چندین بار در هفته، یا متوسط یک بار در ماه.[۲۲][۲۳]
این درد معمولاً با حالت تهوع، استفراغ، حساسیت به نور، حساسیت به صدا، حساسیت به بو، خستگی و زودرنجی همراه است.[۱۴] در میگرن بازیلار، میگرنی که همراه با علائم عصبی مربوط به ساقه مغزی یا با نشانههای عصبشناختی در هر دو طرف بدن است،[۲۴] عوارض شایع شامل احساس چرخیدن دنیا، سردرگمی و گیجی میباشد.[۱۴]تهوع این عوارض تقریباً در ۹۰٪ افراد اتفاق میافتد و استفراغ در حدود یک سوم افراد مبتلا دیده شدهاست،[۲۵] بنابراین بسیاری از این افراد به دنبال جایی تاریک و خلوت هستند.[۲۵] علائم دیگر میتواند شامل تاری دید، گرفتگی بینی، اسهال، تکرر ادرار، رنگپریدگی، یا عرق کردن باشد.[۲۶] همچنین تورم یا حساسیت پوست سر و همچنین سفت شدن گردن نیز میتواند اتفاق بیفتد.[۲۶] در افراد سالخورده این علائم کمتر دیده میشوند.[۲۷]
پساثر
ممکن است بعد از آنکه سردرد اصلی تمام شد، عوارض میگرن برای چند روز باقی بماند؛ که به آن پساثر میگرنی گویند. بسیاری گزارش کردهاند که در ناحیهای که میگرن بروز کرده بود احساس درد شدیدی داشتهاند، و برخی نیز گفتهاند که بعد از تمام شدن سردرد برای چند روز در فکر کردن مشکل دارند. ممکن است بیمار احساس خستگی یا «خماری» سردرد، مشکلات شناختی، عوارض گوارشی، تغییر خلقوخو، و ضعف داشته باشد. .[۲۸] طبق یک گزارش «برخی از افراد، بعد از حمله احساس طراوت و سرخوشی دارند، درحالیکه عدهای دیگر گفتهاند که احساس افسردگی و کسالت میکنند.»[۲۹]
روند درمان سه جنبه اصلی دارد: پرهیز از عوامل فعالکننده، کنترل شدید نشانهها و پیشگیری دارویی.[۴] داروها در صورتی که پیش از حمله مصرف شوند بازدهی بیشتری خواهند داشت.[۴] مصرف مستمر دارو ممکن است به سردرد ناشی از مصرف بیش از حد دارو منجر شود که درد آن شدیدتر و بسامد بروز آن بیشتر است.[۲] این عارضه ممکن است با مصرف تریپتان، ارگوتامین و مسکنها، بهویژه مسکنهای مخدر بروز پیدا کند.[۲]
مسکنها
درمان اصلی پیشنهادی برای افراد دچار نشانههای خفیف تا ملایم، مسکنهای سادهای مانند داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (NSAIDها) یا ترکیبی از استامینوفن، استیلسالیسیلیک اسید (آسپرین) و کافئین است.[۱۰] شواهد بسیاری برای اثرگذاری چندین NSAID ازجمله دیکلوفناک و ایبوپروفن وجود دارد.[۸۵][۸۶]
آسپرین توانایی برطرف کردن دردهای میگرنی خفیف تا ملایم را دارد و کارایی آن مشابه سوماتریپتان است.[۸۷] کتورولاک در قالب درون وریدی قابل استفاده است.[۱۰] پاراستامول (معروف به استامینوفن)، چه به تنهایی یا به همراه متوکلوپرامید، درمان مؤثر دیگری است که اثرات نامطلوب آن اندک است.[۸۸] مصرف استامینوفن و متوکلوپرامید در دوران بارداری بیضرر است. مصرف NSAIDها نیز تا ابتدای سهماهه سوم بیخطر است.[۱۰]
تریپتانها
تریپتانها مانند سوماتریپتان برای رفع درد و تهوع در حدود ۷۵٪ از افراد مؤثر واقع میشوند.[۴][۸۹] این داروها، درمانهای پیشنهادی اولیه برای افراد مبتلا به دردهای خفیف تا ملایم یا افراد مبتلا به نشانههای ملایمتری که به مسکنهای ساده پاسخ نمیدهند، محسوب میشوند.[۱۰] اشکال دارویی مختلفی از تریپتانها در دسترس هستند، مانند خوردنی، تزریقی، افشانه بینی و قرصهای حل شدنی خوردنی.[۴] بهطور کلی، همه تریپتانها ظاهراً کارایی مشابه و عوارض جانبی یکسانی دارند. هر چند، افراد ممکن است به انواع خاصی، واکنش بهتری نشان دهند.[۱۰] بیشتر عوارض جانبی مانند سرخ شدن چهره، خفیف هستند. با این حال مواردی از بیماری سرخرگ کرونری مشاهده شدهاست.[۴] از این رو، آنها برای افراد مبتلا به بیماری قلبی-عروقی توصیه نمیشوند.[۱۰] با اینکه سوابقی از تجویز آنها برای افراد دچار میگرنهای اساسی دیده نمیشود ولی شواهدی از بروز ضرر در اثر مصرف آنها در اینگونه بیماران دیده نشدهاست که تأییدی برای این هشدار باشد.[۲۴] این داروها اعتیادآور نیستند ولی اگر بیش از ۱۰ بار در ماه استفاده شوند ممکن است باعث بروز سردرد ناشی از مصرف زیاد دارو شوند.[۹۰]
ارگوتامینها
ارگوتامین و دی هیدروارگوتامین داروهای قدیمیتری هستند که هنوز برای درمان میگرن تجویز میشوند. مورد دوم بهصورت افشانهٔ بینی و تزریقی عرضه میشود.[۴] آنها ظاهراً به اندازهٔ تریپتانها مؤثر هستند[۹۱] ارزانتر هستند،[۹۲] و عوارض جانبی آنها معمولاً خفیف است.[۹۳] در موارد ناتوانکنندهتر، مانند افراد مبتلا به میگرنهای شدید، این داروها ظاهراً مؤثرترین گزینه درمانی هستند.[۹۳]
سایرین
گزینه بالقوهٔ دیگر، تزریق وریدی متوکلوپرامید یا لیدوکائین از راه بینی است.[۱۰] متوکلوپرامید برای کسانی که به قسمت اورژانس منتقل میشوند، توصیه میشود.[۱۰] دیده شدهاست، زمانیکه یک دوز از دگزامتازون وریدی به درمان استاندارد حملهٔ میگرنی اضافه شد، در عرض ۷۲ ساعت سردردها حدود ۲۶٪ کاهش داشتند.[۹۴] شواهد بهدستآمده، دستکاری ستون فقرات برای درمان سردردهای میگرنی متداوم را توصیه نمیکنند.[۹۵] همچنین توصیه میشود که مواد مخدر و باربیتوراتها استعمال نشوند.[۱۰]
